Süt & Mandıra Atıksu Arıtma
En masum görünen su, en aldatıcı yük: berrak akar ama peynir altı suyu KOİ'yi et tesisiyle yarıştırır, CIP yıkamaları pH'ı iki uca savurur. Süt sektörünün bu üç huyunu 30 yıldır tanıyoruz.
Süt atıksuyu nasıl arıtılır? Süt ve mandıra atıksuyu yüksek KOİ (tipik ~3.000, peynir altı suyuyla on binlere çıkar), süt yağı emülsiyonu ve CIP kaynaklı pH dalgalanması içerir; standart çözüm hattı pH dengeleme + DAF + biyolojik arıtmadır. GESU bu hattı Aynes, Konsüt, Karacabey Yoğurt ve SEK Süt (Mustafa Kemalpaşa/Bursa) gibi tesislerde kurmuştur; peynir altı suyunun en baştan ayrı yakalanması tasarımın ilk kuralıdır.
SKKY Tablo 5.3 limitleri ile hakemli saha ölçümleri yan yana — CIP pH savrulmasını ve peynir altı suyu etkisini kendi gözünüzle görün.
Süt atıksuyunun üç huyu
- Peynir altı suyu: ayrı toplanmazsa tek başına KOİ'yi on binlerce mg/L'ye taşır.
- CIP pH dalgalanması: asidik ve kostik yıkama döngüleri pH'ı 4,5–11 arasında savurur; biyolojik arıtmanın düşmanıdır.
- Süt yağı emülsiyonu: yüzeye çıkmadan gizlenir, hızlı bozunur ve koku yapar; DAF ile alınır.
GESU çözüm hattı
- Peynir altı suyu özel arıtma yaklaşımı
- Anaerobik + aerobik kombinasyon
- Biyogaz ile enerji geri kazanımı opsiyonu
- Mevsimsel kapasite esnekliği
Süt referanslarımız
Hangi deşarj limitine tabisiniz?
Bu soru, arıtma tesisinizin boyutunu ve kademelerini belirleyen ilk sorudur — ve cevabı çoğu tesiste sanıldığından farklıdır.
Alıcı ortama doğrudan deşarj
Arıtılmış suyu dereye, göle, denize veya yeraltı suyuna veriyorsanız Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği (SKKY) ekindeki sektör tablosu geçerlidir.
Sizin tablonuz
SKKY Tablo 5.3
Gıda Sanayii — Süt ve Süt Ürünleri
Kanalizasyona veya OSB'ye deşarj
Bu durumda SKKY sektör tabloları UYGULANMAZ. Geçerli olan, bağlı bulunduğunuz su ve kanalizasyon idaresinin (BUSKİ, İSKİ, ASKİ vb.) ya da OSB'nin kendi kanalizasyon deşarj yönetmeliğidir.
Bu limitler idareden idareye değişir ve bazı parametrelerde SKKY'den daha sıkı olabilir. Teklif çalışmasına başlarken ilk istediğimiz belgelerden biri budur.
Dürüst not: Tesisinizin fiilen hangi tabloya tabi olacağı, çevre izni sürecinde il müdürlüğünün yaptığı sektör belirlemesi ile kesinleşir. Buradaki bilgi yol göstericidir, bağlayıcı bir hukuki görüş değildir — projelendirmede limitleri her zaman yetkili makamın yazısıyla teyit ederiz.
Kaynak: Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği eki (Resmî Gazete 31.12.2004/25687) ve sonraki değişiklikleri. Son değişiklik 23.10.2025/33056 bu tabloları etkilememiştir. Ayrıntı için SKKY deşarj limitleri rehberimize bakabilirsiniz.
Süt ve mandıra atıksuyu tipik olarak neyle gelir?
Aşağıdaki tablo bu sektörde en sık karşılaştığımız parametreleri, neden zorlayıcı olduklarını ve hangi kademenin çözdüğünü bir arada gösteriyor. Teklif konuşmasına buradan başlıyoruz.
| Parametre | Tipik aralık | Neden zorlar | Hangi kademe çözer |
|---|---|---|---|
| KOİ | 1.500 – 6.000 mg/L | Peynir altı suyu karışırsa on binlere çıkar; yük gün içinde katlanır. | Dengeleme + DAF + biyolojik |
| BOİ₅ / KOİ oranı | 0,5 – 0,7 | Yüksek orandır — biyolojik arıtma için elverişli su. | Aerobik biyolojik (SBR/MBR) |
| Yağ ve gres | 100 – 800 mg/L | Süt yağı emülsiyon hâlinde, yüzeye kendiliğinden çıkmaz. | Koagülasyon + DAF |
| pH | 4,5 – 11 arası savrulur | CIP döngüsü sırayla asit ve kostik kullanır; biyolojik kademenin en büyük düşmanı. | Dengeleme tankı + pH kontrolü |
| AKM | 300 – 1.500 mg/L | Kazeinin asidik pH'ta çökmesiyle ani AKM sıçraması olur. | DAF + çöktürme |
| Toplam azot | 50 – 200 mg/L | Protein kaynaklı; hassas alıcı ortamda tek başına sorun olur. | Nitrifikasyon-denitrifikasyon |
| Sıcaklık | 25 – 40 °C | CIP sıcak suyu biyolojik kademeye sıcak gelir; yaz aylarında oksijen çözünürlüğü düşer. | Dengeleme hacmi + havalandırma tasarımı |
Bu aralıklar genel mühendislik literatürü ve saha deneyimimizdeki tipik değerlerdir; bir taahhüt değildir. Sizin suyunuzun gerçek karakteri yalnız analizle belli olur — tasarımı ona göre yaparız.
Bu sektörde en sık gördüğümüz üç hata
Devraldığımız ve revize ettiğimiz tesislerde tekrar tekrar karşımıza çıkan üç şey. Yeni tesis kuruyorsanız bunlardan kaçının; mevcut tesisiniz sorun çıkarıyorsa cevabı çoğu zaman bu üçünden biridir.
Peynir altı suyu kanala veriliyor
Bu tek karar, arıtma tesisinin boyutunu iki-üç katına çıkarır. Whey ayrı toplandığında hem yük düşer hem de yem veya laktoz olarak değer üretir. İlk sorumuz hep aynıdır: peynir altı suyu nereye gidiyor?
Dengeleme tankı küçük yapılmış
CIP döngüsü 20 dakikada tesisin günlük yükünün önemli bir kısmını gönderir. Dengeleme hacmi bu darbeyi yutacak kadar büyük değilse pH ve KOİ dalgası doğrudan biyolojiye çarpar; çamur kabarır, çıkışta AKM kaçar.
Yağ giderimi çöktürmeye bırakılmış
Süt yağı emülsiyondadır ve kendi başına yüzmez. Koagülant/flokülant desteği olmadan kurulan bir çöktürücü yağı geçirir; yağ biyolojik kademede çamur yüzdürür ve koku yapar.
Teklif için bize ne göndermelisiniz?
Bu sektöre özel sorular. Cevaplar elimizde olduğunda teklif tek turda çıkar; hepsini bilmiyorsanız da yazın, eksiğini birlikte tamamlarız.
- 1Günlük işlenen süt miktarı (ton/gün) ve atıksu debisi (m³/gün)
- 2Peynir altı suyu ayrı toplanıyor mu? Toplanmıyorsa ayrılabilir mi?
- 3CIP döngüsü: günde kaç kez, hangi kimyasallarla, tek seferde kaç m³
- 4Ürün kolları: içme sütü, peynir, yoğurt, ayran, süt tozu — hangileri
- 5Deşarj hedefi: alıcı ortam, kanalizasyon, OSB veya geri kullanım
- 6Varsa atıksu analizi (KOİ, BOİ₅, AKM, yağ-gres, TN, TP, pH) ve mevcut arıtma tesisi bilgisi
Süt & mandıra atıksuyu — sık sorulanlar
Peynir altı suyu neden ayrı ele alınmalı?
Peynir altı suyu (whey) süt atıksuyunun en yüksek yüklü akımıdır; tek başına KOİ'yi on binlerce mg/L'ye taşır. Kanala karışmadan ayrı toplanması hem arıtma yükünü düşürür hem de yem/laktoz geri kazanımı için değer yaratır. İlk sorumuz hep aynıdır: peynir altı suyu nereye gidiyor?
Süt fabrikası atıksuyunda pH neden bu kadar dalgalanır?
CIP (yerinde temizlik) döngüleri sırayla asidik ve kostik çözelti kullanır; bu yüzden atıksu pH'ı 4,5 ile 11 arasında savrulabilir. Biyolojik arıtmadan önce dengeleme tankında pH sabitlenmemesi biyokütleyi öldürür.
Süt atıksuyu arıtma maliyeti neye göre değişir?
Debi, peynir altı suyunun ayrı toplanıp toplanmadığı, deşarj hedefi (kanal / alıcı ortam / geri kullanım) ve biyogaz geri kazanımı isteğine göre değişir. Rakam yerine faktörleri konuşuruz; kesin değerlendirme için ücretsiz ön değerlendirme isteyin.
Süt tesisinizin suyunu konuşalım
Analiz raporunuz varsa gönderin; mühendisimiz 48 saat içinde peynir altı suyu ve CIP yükünüzü değerlendirsin. Teklif zorunluluğu yok.