Kum & Yağ Ayırıcılar
Atıksudaki kum, çakıl ve yağ-gres gibi yüzen/çöken kirleticilerin mekanik ayrılması.
Kum tutucu ve yağ ayırıcı nedir, ne işe yarar? Kum tutucu (grit chamber), atıksudaki kum, çakıl, cüruf, çekirdek ve cam kırığı gibi ağır inorganik taneleri, akış hızını kontrollü biçimde düşürerek çökeltip sistemden alan ön arıtma ekipmanıdır; yağ ayırıcı ve sıyırıcı ise aynı hacimde yüzeye çıkan serbest yağ ve gresi toplar. İkisi de ızgaradan sonra, dengeleme ve biyolojik arıtmadan önce konumlanır. Sebebi basittir: kum abrazif olduğu için pompa çarkını ve karıştırıcıyı aşındırır, havuz dibinde birikip etkin hacmi yer, difüzörleri gömer; serbest yağ ise havalandırmayı ve biyokütleyi boğar. Tasarımda tipik olarak 0,2 mm ve üzeri, yoğunluğu yaklaşık 2,65 g/cm³ olan kum tanesi hedef alınır. GESU bu ekipmanları Bursa Deri İhtisas ve Karma OSB'deki kendi fabrikasında paslanmaz çelik (304 / 316L) veya karbon çelik gövdeyle imal eder.
Ürün Yelpazesi
Havalandırmalı Kum Tutucu
Difüzörlü havalandırma ile organik madde ayırımı. Kum yıkama ünitesi opsiyonel.
Yağ Sıyırıcı
Bant tipi veya disk tipi yağ toplama. Yüzer yağ-gres giderimi.
API Seperatör
Petrol, yağ ve gres ayrımı. Rafineri ve otopark uygulamaları.
Kum Yıkama Ünitesi
Toplanan kumun yıkanarak organik içeriğin azaltılması.
Kum Sınıflandırıcı
Helezon tipi kum ayırma ve susuzlaştırma.
Dairesel Kum Tutucu
Büyük tesisler için dairesel tip. Sıyırıcı mekanizmalı.
Teknik Özellikler
Arıtma zincirinde kum ve yağ ayırmanın yeri
Izgaradan hemen sonra gelen ikinci mekanik kademedir. Görevi kirlilik yükünü düşürmek değil, arkadaki hidrolik ve biyolojik üniteleri aşınmadan ve hacim kaybından korumaktır.
Tutulan kum bu zincirin dışına çıkar: helezon sınıflandırıcı veya yıkama ünitesinde susuzlaştırılıp konteynere verilir.
Kum tutulmazsa ne olur?
- Hacim kaybı: kum dengeleme ve biyolojik havuzun dibinde birikir, etkin hacim sessizce küçülür ve bekletme süresi düşer.
- Aşınma: abrazif kum pompa çarkını, salyangozu, karıştırıcı pervanesini ve çamur hattı borularını yer.
- Difüzör gömülmesi: tabana çöken kum, havalandırma difüzörlerinin üstünü kapatır ve oksijen transferini bozar.
- Pahalı duruş: biriken kumu almak tesisi boşaltmayı ve vidanjörle temizlemeyi gerektirir.
Hangi sektörlerde tipik olarak gerekir?
- Belediye / kentsel ve OSB — yağmur suyu ve şebeke kaynaklı kum yükü sürekli ve yüksektir.
- Mezbaha, süt ve gıda — serbest yağ-gres yükü yüksektir; yağ sıyırma DAF'ın önünü açar.
- Petrokimya ve otomotiv — serbest hidrokarbon için API separatör tipik ilk kademedir.
- Sebze & meyve — tarladan gelen toprak ve taş, yıkama suyuyla birlikte doğrudan tesise girer.
- Maden ve cam — inorganik askıda katı ve abrazif tane yükü ekipman ömrünü belirler.
Kum tutucu bir çevrimde ne yapar?
Aşağıdaki adımlar havalandırmalı (aerated) kum tutucunun çalışmasını anlatır — GESU'nun en sık imal ettiği tip budur. Vorteks ve yatay akışlı tiplerde ayırma mekanizması değişir, amaç aynıdır: kumu çöktür, organiği çöktürme.
-
1
Su ızgaradan sonra hazneye girer
Kum tutucu daima ızgaradan sonra, dengeleme veya biyolojik kademeden önce durur. Kaba katı önceden alınmadıysa kum tutucu tıkanır.
-
2
Yandan verilen hava spiral akış yaratır
Yan duvara yerleştirilen difüzörlerden verilen hava, suya yatay eksende dönen helisel bir hareket kazandırır. Bu hareket ayırmanın kalbidir: hız kontrollü şekilde düşürülür.
-
3
Kum çöker, organik madde askıda kalır
Yoğunluğu yüksek kum ve çakıl tabana iner. Aynı boyuttaki hafif organik madde spiral akışta askıda kalır ve suyla birlikte ileri gider — biyolojik kademede gerekli olan organik yükü kaybetmemiş oluruz.
-
4
Yüzeydeki yağ ve gres sıyrılır
Havalandırma yüzer yağı yüzeye sürükler. Bant veya disk tipi sıyırıcı, ya da köprüye bağlı yüzey sıyırıcı bu tabakayı yağ haznesine alır.
-
5
Tabandaki kum toplanır
Konik hazneye biriken kum helezon, hava-lift veya kum pompasıyla dışarı alınır. Toplama sürekli ya da zaman/seviye kontrollü periyodik olabilir.
-
6
Kum yıkanır ve susuzlaştırılır
Kum yıkama-sınıflandırma ünitesinde kalan organik yıkanıp sisteme geri gönderilir, kum susuzlaştırılıp konteynere düşer. Bu kademe atlanırsa konteynerdeki malzeme kokar ve bertaraf maliyeti artar.
Emniyet ve duruş mantığı: Difüzör hattında hava debisi düşerse spiral akış bozulur ve kum tutucu, kum yerine organik madde çöktürmeye başlar — hazne kısa sürede dolar. Hava debisinin ve haznedeki kum seviyesinin izlenmesi, bu ekipmanda en çok gözden kaçan işletme kalemidir.
Kum tutucu ve yağ ayırıcı neye göre seçilir?
Teklif hazırlarken sorduğumuz sorular ve bunların tasarımda ne belirlediği. Bu tablo bir model listesi değil, karar tablosudur.
| Kriter | Neden belirleyici | Nasıl karar verilir |
|---|---|---|
| Ayırıcı tipi | Ayak izi, enerji tüketimi ve debi salınımına toleransı belirler. | Yatay akışlı kanal, havalandırmalı (aerated), vorteks (dairesel) veya kombine kum-yağ hacmi. |
| Hedef tane boyutu ve yoğunluğu | Çökelme hızını, dolayısıyla gerekli bekletme süresini ve hacmi belirler. | Literatürde tipik tasarım tanesi 0,2 mm / ~2,65 g/cm³'tür; daha ince tane hedefleniyorsa hacim büyür. |
| Pik debi ve debi salınımı | Vardiyalı üretimde ve yağmur suyu karışan hatlarda debi kat kat değişir. | Boyutlandırma ortalama değil pik debiye göre yapılır; salınım yüksekse havalandırmalı veya vorteks tip tercih edilir. |
| Yağ-gres yükü ve türü | Serbest yağ yerçekimiyle yüzer, emülsiyon yüzmez — çözüm tamamen değişir. | Serbest yağ için sıyırıcı / API separatör; emülsifiye yağ için koagülasyon + DAF planlanır. |
| Kum çıkarma yöntemi | Kumu hazneden almanın güvenilirliği, işletmenin en sık yaşadığı sorundur. | Airlift (hava kaldırmalı), kum pompası, helezon veya köprülü kepçe; tıkanma riski ve bakım erişimine göre. |
| Kum işleme (sonrası) | Islak ve organik kum kokar, sızdırır, bertarafı zorlaşır. | Helezon sınıflandırıcı ile susuzlaştırma; koku/bertaraf sorunu varsa yıkama ünitesi eklenir. |
| Yağ sıyırma tipi | Yağın kıvamı ve sıcaklığı, sıyırıcının çalışıp çalışmayacağını belirler. | Bant, disk, döner boru veya köprü sıyırıcı; katılaşan hayvansal yağda ısıtmalı toplama kabı düşünülür. |
| Gövde: betonarme mi, paket mi | Yatırım şekli, montaj süresi ve gelecekteki taşınabilirliği belirler. | Büyük ve kalıcı tesiste betonarme hacim + mekanik ekipman; küçük/orta ve hızlı kurulumda paslanmaz paket ünite. |
| Malzeme | Hem korozyon hem abrazyon aynı anda etkir. | Genel uygulamada AISI 304; klorürlü/asidik ortamda 316L; helezon kanadı ve oluk astarında aşınmaya dayanıklı çözüm. |
| Koku ve iş güvenliği | Kapalı hacimde H₂S hem koku hem korozyon hem güvenlik riskidir. | Kapaklı gövde + koku emişi; gerekiyorsa scrubber veya biyofiltre hattına bağlanır. |
Verilen tane boyutu ve yoğunluk genel mühendislik literatüründeki tipik tasarım değerleridir; nihai boyutlandırma atıksu karakteri, pik debi ve saha koşullarına göre yapılır.
Bu ekipmanı kim üretiyor?
Kum tutucular, sıyırıcılar ve kum sınıflandırıcılar GESU'nun Bursa Deri İhtisas ve Karma OSB'deki kendi fabrikasında üretilir — tasarım, kesim, kaynak, montaj ve pano aynı çatı altındadır.
Malzeme
- Paslanmaz çelik AISI 304 ve 316L
- Karbon çelik (St 37) — epoksi veya galvaniz korumalı
- PP / HDPE — korozif hatlarda gövde ve oluk
Üretim kabiliyeti
- Robotik kaynak (Yaskawa), MIG/TIG kaynak
- CNC plazma ve lazer kesim
- CNC hidrolik abkant, silindirik bükme — konik hazne ve helezon oluğu
- 4 metre PP/HDPE CNC alın kaynak makinası
- Kumlama, boyama, epoksi kaplama; PLC ve pano imalatı bünyede
Teslim ve garanti
- Mekanik ekipmanda 2 yıl, paslanmaz gövdede 5 yıl garanti
- Mevcut betonarme hacme uyarlanmış mekanik ekipman veya komple paket ünite
- Izgara + kum tutucu + helezon tek kompakt gövdede birleştirilebilir
- Devreye alma ve operatör eğitimi anahtar teslim kapsamında
Hangi parça hangi malzemeden imal edilir?
"Paslanmaz" tek kelimeyle teklif karşılaştırılmaz. Aşağıda ekipmanın her ana parçası için tipik malzeme seçimimiz, agresif ortam alternatifi ve seçimi belirleyen mühendislik nedeni yer alıyor.
| Parça | Tipik seçim | Agresif / ağır hizmet | Neden böyle seçilir |
|---|---|---|---|
| Hazne / gövde (paket üniteler) | AISI 304 | AISI 316L, epoksili St 37 | Betonarme hacimli tesislerde yalnız mekanik ekipman imal edilir; küçük tesiste komple paslanmaz hazne. |
| Kum helezonu (spiral) | Paslanmaz spiral | Aşınma çıtalı gövde | Kum aşındırıcıdır; oluk astarı ve spiral kanat kalınlığı ömrü belirleyen iki kalemdir. |
| Helezon oluğu ve astarı | AISI 304 | HDPE astar | Astar sürtünmeyi ve gövde aşınmasını karşılar; sarf parçası olarak değişir. |
| Difüzör hattı ve tutucuları | Paslanmaz boru + membran difüzör | PP/PVC hat | Difüzör hattı sudan çıkarılabilir şekilde tasarlanırsa havuz boşaltmadan bakım yapılabilir. |
| Yağ sıyırıcı (bant / disk) | Paslanmaz + yağ tutucu bant | PP kanat | Yüzey sıyırıcı hızı yağ tabakasının kalınlığına göre ayarlanır; hızlı sıyırma su da çeker. |
| Sıyırıcı köprü (dairesel tip) | Boyalı karbon çelik veya paslanmaz | AISI 304/316L | Yürüyüş yolu, korkuluk ve tahrik grubu köprünün ayrı imalat kalemleridir. |
| Kum yıkama-sınıflandırma ünitesi | AISI 304 | AISI 316L | Ayrı ekipmandır; teklife dahil edilip edilmediği mutlaka kontrol edilmelidir. |
AISI 304 (EN 1.4301)
Genel atıksu uygulamalarında standart seçim. Klorür ve düşük pH karşısında çukurcuk korozyonuna açıktır.
AISI 316L (EN 1.4404)
Molibden içerir; klorürlü, asidik ve deniz suyu etkisindeki hatlarda tercih edilir. Düşük karbon kaynağa uygundur.
Duplex (EN 1.4462)
Yüksek klorür ve yüksek mekanik yükün birlikte olduğu özel hatlarda; proje bazında değerlendirilir.
Kaynaklı paslanmaz imalatta kaynak sonrası temizlik ve pasifleştirme uygulanır; bu işlem atlanırsa doğru malzeme seçilmiş olsa bile ısı etkisi bölgesi ilk korozyon noktası olur.
Fiyata ne dahil, ne değil?
Ekipman tekliflerinin karşılaştırılmasını en çok zorlaştıran şey kapsam farkıdır: iki teklif aynı ekipmanı anlatır ama biri panoyu, montajı ve devreye almayı içerir, diğeri içermez. Aşağıda tipik kapsam ayrımımız yer alıyor.
Standart teslimde dahil
- Kum tutucu mekanik ekipmanı (helezon/sıyırıcı, oluk, hazne bağlantıları)
- Motor-redüktör ve mekanik aşırı yük koruması
- Yerel kumanda kutusu
- Ankraj, montaj bağlantı elemanları ve contalar
- Saha montajı, devreye alma ve operatör eğitimi
- Montaj/ölçü resmi, kullanım ve bakım kılavuzu
- Mekanik ekipmanda 2 yıl, paslanmaz gövdede 5 yıl garanti
Opsiyon olarak verilir
- Kum yıkama ve sınıflandırma ünitesi
- Yağ sıyırıcı ve yağ toplama haznesi
- Difüzör hattı, blower ve hava debi ayar grubu
- Kum pompası veya hava-lift sistemi
- Komple paslanmaz paket hazne (betonarmesiz çözüm)
- Kapalı gövde + koku emiş flanşı
- PLC/SCADA entegrasyonu, seviye ve hava debisi izleme
- AISI 316L malzemeye yükseltme, yedek parça seti
Alıcı tarafına ait
- Betonarme kum tutucu hacmi ve platform (paket ünite değilse)
- Elektrik besleme ve ana pano beslemesi
- Blower için hava hattı bağlantısı (opsiyon seçilmediyse)
- Montaj vinci ve saha yardımcı personeli
- Kum konteyneri ve bertaraf
- Boru bağlantıları ve saha inşaat işleri
Garanti
Mekanik ekipmanda 2 yıl, paslanmaz gövdede 5 yıl. Aşınma ve sarf parçaları (conta, bez, astar, lastik sıyırıcı, prob sarfı) garanti kapsamı dışındadır.
Yedek parça
Ekipmanı kendi atölyemizde imal ettiğimiz için yedek parçası da bizde üretilir; ithal parça beklemesi olmadan temin edilir.
Retrofit ve modernizasyon
Mevcut betonarme yapıya ve mevcut kanal ölçüsüne göre projelendirme yapılır; ekipman sahaya uyarlanır, saha ekipmana değil.
Bu ayrım tipik kapsamı gösterir. Her teklifte kapsam madde madde yazılır ve sözleşmeyle kesinleşir; proje şartlarına göre kalemler standart ile opsiyon arasında yer değiştirebilir.
Kum & yağ ayırıcılar — sık sorulanlar
Kum tutucu olmadan doğrudan dengeleme tankına alsak olmaz mı?
Olmaz, çünkü kum sistemden kendiliğinden çıkmaz — sadece yer değiştirir. Tutulmayan kum dengeleme ve biyolojik havuzun dibinde birikerek etkin hacmi yıllar içinde yer yer metreküplerle azaltır, karıştırıcı pervanesini ve pompa çarkını aşındırır, difüzör hattını gömer. Havuz dibindeki kumu almak, tesisi boşaltmayı ve vidanjörle temizlemeyi gerektiren pahalı bir duruş anlamına gelir. Kum tutucu bu işi sürekli ve kontrollü biçimde yapar.
Havalandırmalı kum tutucu mu, vorteks mi, yatay akışlı mı?
Yatay akışlı kanal tipi en basitidir; akış hızının sabit tutulması gerektiği için debisi çok değişken tesislerde performansı düşer. Havalandırmalı (aerated) tip yandan verilen hava ile spiral bir akış yaratır, organik maddeyi kumdan sıyırır ve aynı hacimde yağ-gres yüzdürmesi de sağladığı için kum ve yağın birlikte alınması gereken evsel, mezbaha ve gıda tesislerinde yaygındır. Vorteks (dairesel) tip küçük ayak izi ve düşük enerji ister, debi değişimine daha toleranslıdır ama içindeki tahrik ünitesi bakım gerektirir. Seçim; debi salınımı, yağ yükü, mevcut alan ve havalandırma altyapısının varlığına göre yapılır.
Yağ ayırıcı ile DAF aynı işi mi yapar?
Hayır, ikisi farklı yağ türünü hedefler. Yağ ayırıcı ve sıyırıcı, yerçekimiyle kendiliğinden yüzeye çıkan serbest yağ ve gresi toplar; API separatör de bu prensiple çalışır ve rafineri, otopark, akaryakıt sahası gibi serbest hidrokarbon içeren akımlar için tasarlanmıştır. Emülsifiye (suya karışmış) yağ ise kendiliğinden yüzeye çıkmaz; onu ayırmak için koagülant-flokülant dozlaması ve DAF gerekir. Doğru kurgu genelde şudur: serbest yağı ucuz olan yerde, yani yağ ayırıcıda al; sadece emülsiyonu DAF'a bırak.
Kum yıkama veya sınıflandırma ünitesi gerekli mi?
Kum tutucudan çıkan malzeme çıplak kum değildir; içinde organik madde ve su vardır. Yıkanmamış kum kokar, sinek çeker, konteynerde sızıntı yapar ve organik içeriği yüksek olduğu için bertarafı sorun olur. Helezonlu kum sınıflandırıcı kumu susuzlaştırıp taşınabilir hale getirir; kum yıkama ünitesi ise ek olarak organik içeriği yıkayarak azaltır ve yıkama suyunu prosese geri verir. Küçük tesiste sınıflandırıcı çoğu zaman yeterlidir; koku şikâyeti olan ya da kumu düzenli depolamaya gönderen tesislerde yıkama ünitesi işletmeyi rahatlatır.
Kum ve yağ ayırıcılarda bakım nelerden oluşur?
Günlük olarak kum haznesinin dolum durumu, yağ toplama kabının seviyesi ve sıyırıcının serbest hareketi kontrol edilir. Havalandırmalı tiplerde difüzörlerin tıkanıp tıkanmadığı hava dağılımının yüzeydeki görüntüsünden izlenir; tek taraflı kaynama difüzör tıkanmasının işaretidir. Periyodik olarak sıyırıcı zinciri/lastiği, helezon kanat aşınması, yatak ve burçlar, redüktör yağ seviyesi ve airlift/kum pompası hattındaki tıkanma kontrol edilir. Aşınma bu ekipmanda tasarımın parçasıdır: kum abrazif olduğu için helezon kanadı ve oluk astarı sarf gözüyle takip edilmelidir.
Bir sonraki adım
Çökeltme, yüzdürme ve kum ayırmanın arkasındaki teknoloji.
Kum tutucudan önce gelen kademe: iri ve lifli katılar.
Serbest yağdan sonrası: emülsifiye yağ ve kolloid giderimi.
Debi, kum ve yağ yükü ile mevcut hacimleri yazın; uygun tipi birlikte belirleyelim.
Kendi İmalatımızdan
Stok görsel değil — kendi imalatımız, kendi sahalarımız.
GESU Proje Çiziminden
Kum tutucu ünitesi — kendi mühendislik ekibimizin 3D tasarım ve imalat çizimi.
Kum ve yağ ayırıcı teklifi için bize ne göndermelisiniz?
Aşağıdaki bilgiler elimizde olduğunda teklif tek turda çıkar. Eksik bilgiyle gelen taleplerde teklif süreci uzar, çünkü aynı soruları sormak zorunda kalırız. Hepsini bilmiyorsanız da yazın — bildiğiniz kadarıyla başlarız.
- 1Ortalama ve pik debi — m³/saat
- 2Mevcut betonarme hacim ölçüleri (varsa) veya yeni tesis için alan kısıtı
- 3Atıksu kaynağı: kanalizasyon, endüstriyel proses, yağmur suyu karışıyor mu
- 4Kum yükü hakkında bilgi — vidanjör kabulü, yol/şantiye suyu, mevsimsel değişim
- 5Yağ ve gres beklentisi: mezbaha, süt, rafineri gibi yüksek yağlı akımlar var mı
- 6Kum yıkama/susuzlaştırma isteniyor mu (bertaraf maliyetini doğrudan etkiler)
- 7Toplanan kumun ve yağın nereye gideceği — konteyner konumu ve yüksekliği
- 8Kapalı hacim / koku emiş gereksinimi
Elinizde analiz veya proje dosyası yoksa da yazın; ilk turda hangi verinin gerektiğini biz çıkarırız.
Projenizi Konuşalım
1996'dan beri edindiğimiz deneyimle projenize en uygun çözümü birlikte belirleyelim.